Wat is een Perfecte Samenleving?

Deze Essentiële Vraag vormt de basis waarbij we samen rijke, uitdagende en creatieve activiteiten gaan ontwerpen.

Rijk Onderwijs Ontwikkelen

Elke ontwikkeldag doorloopt een vast stappenplan om van essentiële vraag te komen tot een rijk en uitdagend project met goed doordachte opdrachten en activiteiten waar kinderen van ‘aan gaan’ en het plezier in leren ontdekken en behouden.

Stap 1: Fase van Nieuwsgierigheid en Betrokkenheid

Wat wordt de prikkelende start om de nieuwsgierigheid te wekken?

Stap 2: Voorkennis en Misconcepties Verhelderen

Wat denken en weten de kinderen al? Op welke manier kom je daar achter?

Stap 3: Leerdoelen Vaststellen (Understanding by Design)

Wat is het Duurzaam Begrip? Wat moeten de kinderen echt moeten gaan begrijpen? Welke vaardigheden krijgen extra focus?

Stap 4: Onderzoek in de Diepte (Ont-dekken)

In plaats van leerstof te “dekken”, gaan we deze “onthullen” Wat gaan we ontdekken? Welke activiteiten, strategieën en werkvormen gebruiken we om de extra focus te leggen op de in stap 3 gekozen vaardigheden?

Stap 5: Formatieve Feedback en Monitoring

Hoe wordt het leren zichtbaar tijdens het proces? Hoe wordt voortgang in vaardigheidsniveau zichtbaar tijdens het proces?

Stap 6: De Prestatietaak (Assessment - UbD fase 2)

Op welke manier bewijzen kinderen hun begrip? Hoe passen ze hun kennis toe in een authentieke situatie? Welke vaardigheden moeten worden ontwikkeld om de taak goed te kunnen uitvoeren?

Stap 7: Reflectie en Metacognitie

Op welke manier reflecteren de kinderen op de essentiële vraag, op de uitvoering van de taak (taken) en op de manier waarop dit project hun denken heeft beïnvloed of veranderd?

Theorie & Praktijk

Gedurende de dag vertalen we vernieuwende onderwijsmodellen en inzichten in een praktisch ontwerp-template waarmee je voortaan al je onderwijs kunt vormgeven.

Opbrengst en Materialen

Je gaat niet alleen naar huis met je ontworpen project maar je ontvangt ook een map vol generieke tools en werkvormen die je direct in je praktijk kunt gebruiken.

Wat kun je van deze dag verwachten?

Fase 1: De Vonk Overslaan

We kunnen bijvoorbeeld denken aan activiteiten waarbij we de vertrouwde wereld even ‘uitzetten’. Je zou de dag kunnen openen met een geheimzinnige brief van een ‘wereldraad’ die de kinderen tot pioniers benoemt, of misschien komen de kinderen wel met het idee om de klas fysiek te herindelen: wat gebeurt er als we alle tafels en stoelen op een hoop gooien en zeggen: “Zoek het maar uit, wie zit waar?” Dan kun je daar mooi op inspelen door te observeren wie de leiding neemt en wie er buiten de boot valt. Of wat dacht je van een ‘Silent Start’, waarbij je alleen indringende beelden laat zien van zowel sloppenwijken als futuristische steden, en de kinderen vraagt: “Zit hier ergens geluk tussen?”

Fase 2: Wat is al bekend?

In deze fase willen we de ‘mentale modellen’ blootleggen. We kunnen denken aan een werkvorm als de ‘Waarden-veiling’, waarbij kinderen met fictief geld moeten bieden op begrippen als ‘veiligheid’, ‘vrijheid’ of ‘luxe’. Misschien komen de kinderen wel met hele praktische zaken, zoals “overal gratis wifi” of “geen huiswerk meer”. Dan kun je daar mooi op inspelen door de vraag te stellen: “Als iedereen de hele dag gamet, wie bakt er dan het brood?” Zo daag je ze uit om voorbij hun eigen directe behoefte te kijken naar het systeem als geheel.

Stap 3: Het Kompas bepalen (De Leerdoelen)

Dit is het moment waarop jij als leraar de kaders bewaakt, maar de inhoud openlaat. Je kunt bijvoorbeeld denken aan het doel dat kinderen het verschil tussen ‘gelijkheid’ en ‘rechtvaardigheid’ leren begrijpen. Misschien komen de kinderen wel met de observatie dat sommige mensen meer hulp nodig hebben dan anderen. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen zelf een belastingstelsel te laten ontwerpen: betaalt de rijkste inwoner van hun utopie meer, of krijgt iedereen evenveel? Zo worden abstracte begrippen als democratie en solidariteit ineens tastbaar.

Stap 4: Graven in de diepte

Onderwijs is hier niet het ‘dekken’ van de stof, maar het ‘onthullen’. We kunnen denken aan activiteiten waarbij we bronnen uit de geschiedenis vergelijken met sciencefiction. Je zou ze een tekst kunnen geven over de eerste kolonisten in Amerika, of misschien komen de kinderen zelf wel met voorbeelden uit Minecraft-werelden waar ze ook regels moesten afspreken. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te laten onderzoeken waarom sommige groepen daar uit elkaar vallen en anderen juist floreren. Welk ‘mensbeeld’ hanteren ze? Zijn mensen van nature goed, of hebben we wetten nodig om ons in toom te houden?

Stap 5: Het Leren zichtbaar maken

Hoe weten we wat ze denken? We kunnen bijvoorbeeld denken aan een ‘Groei-muur’ in de klas, waar hun ideeën over de perfecte samenleving gedurende de weken veranderen. Misschien komen de kinderen wel met het inzicht dat hun ‘perfecte’ wereld eigenlijk een gevangenis is geworden omdat er te veel regels zijn. Dan kun je daar mooi op inspelen door een ‘advocaat van de duivel’ te spelen: “Ik ben een nieuwe inwoner en ik weiger me aan jullie belangrijkste regel te houden. Wat doen jullie met mij? Verbannen? Opsluiten? Praten?”

Stap 6: De Meesterproef

Nu mogen ze het laten zien! We kunnen denken aan een prestatietaak waarbij ze een ‘Grondwet voor een Nieuwe Wereld’ presenteren aan een echte burgemeester of een filosoof. Of misschien komen de kinderen wel met het idee om een maquette te bouwen van hun ideale stad, inclusief een manifest over hoe de bewoners met elkaar omgaan. Dan kun je daar mooi op inspelen door een ‘onvoorziene crisis’ te introduceren (zoals een tekort aan grondstoffen) vlak voor de presentatie. Hoe houdt hun systeem zich onder druk?

Stap 7: Terugkijken in de spiegel

De cirkel is rond wanneer ze reflecteren op hun eigen groei. We kunnen bijvoorbeeld denken aan de reflectievraag: “Welke regel van een klasgenoot vond je eerst belachelijk, maar begrijp je nu wel?” Misschien komen de kinderen wel met hele persoonlijke verhalen over hoe ze anders naar de echte wereld zijn gaan kijken. Dan kun je daar mooi op inspelen door de transfer te maken naar de eigen school: “Als wij nu die perfecte samenleving zijn, wat moeten we dan morgenochtend als eerste veranderen in de klas?”