Hoe veranderen Uitvindingen de Wereld?

Deze Essentiële Vraag vormt de basis waarbij we samen rijke, uitdagende en creatieve activiteiten gaan ontwerpen.

Rijk Onderwijs Ontwikkelen

Elke ontwikkeldag doorloopt een vast stappenplan om van essentiële vraag te komen tot een rijk en uitdagend project met goed doordachte opdrachten en activiteiten waar kinderen van ‘aan gaan’ en het plezier in leren ontdekken en behouden.

Stap 1: Fase van Nieuwsgierigheid en Betrokkenheid

Wat wordt de prikkelende start om de nieuwsgierigheid te wekken?

Stap 2: Voorkennis en Misconcepties Verhelderen

Wat denken en weten de kinderen al? Op welke manier kom je daar achter?

Stap 3: Leerdoelen Vaststellen (Understanding by Design)

Wat is het Duurzaam Begrip? Wat moeten de kinderen echt moeten gaan begrijpen? Welke vaardigheden krijgen extra focus?

Stap 4: Onderzoek in de Diepte (Ont-dekken)

In plaats van leerstof te “dekken”, gaan we deze “onthullen” Wat gaan we ontdekken? Welke activiteiten, strategieën en werkvormen gebruiken we om de extra focus te leggen op de in stap 3 gekozen vaardigheden?

Stap 5: Formatieve Feedback en Monitoring

Hoe wordt het leren zichtbaar tijdens het proces? Hoe wordt voortgang in vaardigheidsniveau zichtbaar tijdens het proces?

Stap 6: De Prestatietaak (Assessment - UbD fase 2)

Op welke manier bewijzen kinderen hun begrip? Hoe passen ze hun kennis toe in een authentieke situatie? Welke vaardigheden moeten worden ontwikkeld om de taak goed te kunnen uitvoeren?

Stap 7: Reflectie en Metacognitie

Op welke manier reflecteren de kinderen op de essentiële vraag, op de uitvoering van de taak (taken) en op de manier waarop dit project hun denken heeft beïnvloed of veranderd?

Theorie & Praktijk

Gedurende de dag vertalen we vernieuwende onderwijsmodellen en inzichten in een praktisch ontwerp-template waarmee je voortaan al je onderwijs kunt vormgeven.

Opbrengst en Materialen

Je gaat niet alleen naar huis met je ontworpen project maar je ontvangt ook een map vol generieke tools en werkvormen die je direct in je praktijk kunt gebruiken.

Wat kun je van deze dag verwachten?

Fase 1: De Vonk Overslaan

We kunnen bijvoorbeeld denken aan activiteiten waarbij we een ‘gat in de werkelijkheid’ slaan. Stel je voor dat je de klas binnenkomt en simpelweg de klok en alle horloges verwijdert. Wat gebeurt er als ‘tijd’ niet meer meetbaar is? Of misschien komen de kinderen wel met het idee om te onderzoeken wat er gebeurt als de uitvinding van het ‘wiel’ nooit had plaatsgevonden. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te laten ontwerpen hoe we zonder cirkelvormige beweging überhaupt water uit een put zouden halen of zware stenen zouden verplaatsen. De ‘tijdcapsule’ met een onhandige, oude typemachine of een vroege medische stethoscoop dwingt hen direct om te denken: “Welke pijn loste dit destijds op?”

Fase 2: Wat is al bekend?

Veel kinderen zien uitvinders als eenzame genieën (de ‘Einstein-mythe’). We kunnen denken aan een werkvorm waarbij we hen laten brainstormen over een smartphone: is dit één uitvinding of een verzameling van honderden eerdere ideeën? Misschien komen de kinderen wel met de gedachte dat uitvindingen altijd ‘iets met een stekker’ zijn. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen de impact van ‘het geld’ of ‘het schrift’ te laten ontdekken—sociale uitvindingen die de wereld ingrijpender veranderden dan de gloeilamp. Wanneer ze zeggen dat uitvindingen alleen maar goed zijn, kun je hen prikkelen met de schaduwkant: “De auto bracht ons overal, maar sloot ook de straat af als speelplek.”

Stap 3: Het Kompas bepalen (De Leerdoelen)

We willen dat ze begrijpen dat een uitvinding nooit op zichzelf staat, maar een kettingreactie veroorzaakt. Je zou kunnen werken met het concept van de ‘Rimpel in de Vijver’. Wat is het grote idee? We kunnen denken aan het leerdoel: De leerling begrijpt dat techniek onze menselijke vermogens vergroot, maar ook onze afhankelijkheid vergroot. Misschien komen de kinderen met het inzicht dat we door de rekenmachine zelf minder goed zijn gaan hoofdrekenen. Dan kun je daar mooi op inspelen door het gesprek te voeren over wat we ‘verliezen’ bij elke stap vooruit.

Stap 4: Graven in de diepte

In plaats van een lijstje jaartallen, gaan we de ‘onbedoelde gevolgen’ onthullen. We kunnen denken aan een onderzoek naar de plastic zak: ooit uitgevonden om bomen te redden (papiervervanging), nu een oceaanprobleem. Misschien komen de kinderen wel met heel actuele voorbeelden zoals TikTok of AI. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen een ‘ethisch debat’ te laten voeren: mag je iets uitvinden als je de gevolgen voor over 100 jaar nog niet kunt overzien? Laat hen bronnen ‘ondervragen’: wie profiteerde van de stoommachine, en wie verloor zijn baan?

Stap 5: Het Leren zichtbaar maken

Hoe monitor je die groei? We kunnen bijvoorbeeld denken aan een ‘Oorzaak-Gevolg-Muur’ waarbij leerlingen met touwtjes verbindingen trekken tussen verschillende innovaties. Misschien komen de kinderen wel tot de ontdekking dat de uitvinding van het nachtlampje de manier waarop we slapen volledig heeft veranderd. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te vragen: “Hoe heeft dit invloed op onze biologie?” Feedback geef je hier niet op het feitje, maar op hoe scherp ze de verbindingen leggen: “Je laat zien dat de boekdrukkunst leidde tot de verspreiding van ideeën, maar kun je ook bewijzen waarom dat leidde tot minder macht voor de koning?”

Stap 6: De Meesterproef

De prestatietaak moet de kennis ‘aan het werk zetten’. We kunnen denken aan de rol van een ‘Tijdreiziger-Adviseur’. De opdracht: “Reis terug naar 1850 en overtuig de mensen om de verbrandingsmotor anders te ontwerpen, wetende wat we nu weten.” Of misschien komen de kinderen zelf met het plan voor een ‘Museum van de Toekomst’, waar ze uitvindingen tentoonstellen die vandaag nog niet bestaan, maar een huidig probleem (zoals eenzaamheid of droogte) oplossen. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen een impact-analyse te laten schrijven: wie gaat dit gebruiken, en wat kan er misgaan?

Stap 7: Terugkijken in de spiegel

Leren is pas af als de leerling beseft hoe zijn eigen blik is gekanteld. We kunnen bijvoorbeeld denken aan de slotvraag: “Is een uitvinder een ontdekker of een schepper?” Misschien komen de kinderen wel met het diepe besef dat we als mensen de wereld steeds weer opnieuw ‘maken’. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te laten reflecteren op hun eigen probleemoplossend vermogen: “Welke denkstrategie heb jij gebruikt om de schaduwkant van AI te begrijpen?” Zo eindigen ze niet met een antwoord, maar met een scherpere bril om naar de wereld van morgen te kijken.