Hoe beïnvloedt waar je woont, hoe je leeft?

Deze Essentiële Vraag vormt de basis waarbij we samen rijke, uitdagende en creatieve activiteiten gaan ontwerpen.

Rijk Onderwijs Ontwikkelen

Elke ontwikkeldag doorloopt een vast stappenplan om van essentiële vraag te komen tot een rijk en uitdagend project met goed doordachte opdrachten en activiteiten waar kinderen van ‘aan gaan’ en het plezier in leren ontdekken en behouden.

Stap 1: Fase van Nieuwsgierigheid en Betrokkenheid

Wat wordt de prikkelende start om de nieuwsgierigheid te wekken?

Stap 2: Voorkennis en Misconcepties Verhelderen

Wat denken en weten de kinderen al? Op welke manier kom je daar achter?

Stap 3: Leerdoelen Vaststellen (Understanding by Design)

Wat is het Duurzaam Begrip? Wat moeten de kinderen echt moeten gaan begrijpen? Welke vaardigheden krijgen extra focus?

Stap 4: Onderzoek in de Diepte (Ont-dekken)

In plaats van leerstof te “dekken”, gaan we deze “onthullen” Wat gaan we ontdekken? Welke activiteiten, strategieën en werkvormen gebruiken we om de extra focus te leggen op de in stap 3 gekozen vaardigheden?

Stap 5: Formatieve Feedback en Monitoring

Hoe wordt het leren zichtbaar tijdens het proces? Hoe wordt voortgang in vaardigheidsniveau zichtbaar tijdens het proces?

Stap 6: De Prestatietaak (Assessment - UbD fase 2)

Op welke manier bewijzen kinderen hun begrip? Hoe passen ze hun kennis toe in een authentieke situatie? Welke vaardigheden moeten worden ontwikkeld om de taak goed te kunnen uitvoeren?

Stap 7: Reflectie en Metacognitie

Op welke manier reflecteren de kinderen op de essentiële vraag, op de uitvoering van de taak (taken) en op de manier waarop dit project hun denken heeft beïnvloed of veranderd?

Theorie & Praktijk

Gedurende de dag vertalen we vernieuwende onderwijsmodellen en inzichten in een praktisch ontwerp-template waarmee je voortaan al je onderwijs kunt vormgeven.

Opbrengst en Materialen

Je gaat niet alleen naar huis met je ontworpen project maar je ontvangt ook een map vol generieke tools en werkvormen die je direct in je praktijk kunt gebruiken.

Wat kun je van deze dag verwachten?

Fase 1: De Vonk Overslaan

We kunnen bijvoorbeeld denken aan activiteiten waarbij we de klas elke week een klein beetje ‘veranderen’. De ene ochtend hangt er ineens een klamboe over de leeshoek, de andere ochtend liggen er overal witte ‘ijsschotsen’ van piepschuim. Of misschien komen de kinderen wel met een koffer vol ‘gekke’ spullen die ze van huis hebben meegenomen. Dan kun je daar mooi op inspelen door samen te sorteren: “Wat heb je nodig als de zon je prikt, en wat als de wind door je jas waait?” Een prentenboek over een kind in een ver land kan de vonk zijn: “Zou dit kind in jouw bed kunnen slapen, of is het daar veel te warm voor?”

Fase 2: Wat is al bekend?

Jonge kinderen denken vaak dat een huis altijd muren van steen en een puntdak heeft. We kunnen denken aan een werkvorm met foto’s van ‘bijzondere’ huizen: een boot, een tent, een grot. Misschien komen de kinderen wel met de reactie: “Dat is geen echt huis, dat is voor vakantie!” Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te laten ontdekken wat elk huis hetzelfde heeft (een plek om te slapen, een plek om te eten) en wat anders is. Zo dagen we de misconceptie uit dat ‘anders’ ook ‘minder’ is.

Stap 3: Het Kompas bepalen (De Leerdoelen)

De kern van deze fase is het begrip ‘bescherming’. We kunnen denken aan het leerdoel: Het kind begrijpt dat mensen hun huis en kleren maken van wat ze om zich heen vinden om zich te beschermen tegen het weer. Misschien komen de kinderen wel met het inzicht dat wij in Nederland regenjassen hebben omdat het hier vaak regent. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen nieuwe woorden te leren zoals ‘materiaal’ of ‘omgeving’. Het doel is niet dat ze topografie leren, maar dat ze de logica zien: een huis op palen is een slimme oplossing voor natte voeten!

Stap 4: Graven in de diepte

In plaats van plaatjes kijken, gaan we echt ‘onderzoeken’. We kunnen denken aan proefjes in de zand-watertafel: “Wat gebeurt er met een huisje van papier als het hard gaat regenen? En wat met een huisje van plastic of steen?” Misschien komen de kinderen wel met het idee om in de bouwhoek een iglo te maken van witte blokken. Dan kun je daar mooi op inspelen door een ‘zon’ (een warme lamp) erbij te zetten: “Blijft je huisje nu staan?” Laat ze ook eens ‘speelgoed’ maken van wat er in hun omgeving ligt, zoals takjes of stenen, net zoals kinderen doen op plekken waar geen speelgoedwinkels zijn.

Stap 5: Het Leren zichtbaar maken

Feedback bij jonge kinderen gaat over het verwoorden van hun keuzes. We kunnen bijvoorbeeld kijken naar wat er gebeurt in de poppenhoek. Misschien komen de kinderen wel met het rollenspel dat de pop ‘op reis’ gaat. Dan kun je daar mooi op inspelen door te vragen: “Ik zie dat je de pop een dikke trui aandoet, gaat ze naar een warme of een koude plek?” Door hardop mee te denken (“Wat slim dat je een dak op je huis bouwt tegen de zon!”), help je hen de link te leggen tussen de omgeving en hun handelen.

Stap 6: De Meesterproef

Nu mogen ze hun begrip laten zien in een echt ontwerp. We kunnen denken aan een opdracht als: “Er komt een nieuw kindje in de klas, hij heet Pako en hij woont in de jungle. Bouw voor hem een plekje waar hij veilig kan slapen.” Of misschien komen de kinderen zelf met het idee om een ‘omgekeerde koffer’ in te pakken voor een kind dat hier op bezoek komt. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te laten uitleggen waarom er een paraplu in de koffer móét: “Omdat het in Nederland heel vaak regent.”

Stap 7: Terugkijken in de spiegel

Zelfs voor een vierjarige is reflectie mogelijk. We kunnen bijvoorbeeld denken aan de vraag: “Als jij in een iglo zou wonen, zou je dan nog steeds graag met auto’s spelen?” Misschien komen de kinderen wel met het ontroerende besef dat elk kind, waar ook ter wereld, graag speelt en knuffelt, ook al zien hun huizen er anders uit. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te laten benoemen wat zij het allerleukste vonden aan de huizen van hun nieuwe ‘wereldvriendjes’.