Hoe vormen we een persoonlijke identiteit?

Deze Essentiële Vraag vormt de basis waarbij we samen rijke, uitdagende en creatieve activiteiten gaan ontwerpen.

Rijk Onderwijs Ontwikkelen

Elke ontwikkeldag doorloopt een vast stappenplan om van essentiële vraag te komen tot een rijk en uitdagend project met goed doordachte opdrachten en activiteiten waar kinderen van ‘aan gaan’ en het plezier in leren ontdekken en behouden.

Stap 1: Fase van Nieuwsgierigheid en Betrokkenheid

Wat wordt de prikkelende start om de nieuwsgierigheid te wekken?

Stap 2: Voorkennis en Misconcepties Verhelderen

Wat denken en weten de kinderen al? Op welke manier kom je daar achter?

Stap 3: Leerdoelen Vaststellen (Understanding by Design)

Wat is het Duurzaam Begrip? Wat moeten de kinderen echt moeten gaan begrijpen? Welke vaardigheden krijgen extra focus?

Stap 4: Onderzoek in de Diepte (Ont-dekken)

In plaats van leerstof te “dekken”, gaan we deze “onthullen” Wat gaan we ontdekken? Welke activiteiten, strategieën en werkvormen gebruiken we om de extra focus te leggen op de in stap 3 gekozen vaardigheden?

Stap 5: Formatieve Feedback en Monitoring

Hoe wordt het leren zichtbaar tijdens het proces? Hoe wordt voortgang in vaardigheidsniveau zichtbaar tijdens het proces?

Stap 6: De Prestatietaak (Assessment - UbD fase 2)

Op welke manier bewijzen kinderen hun begrip? Hoe passen ze hun kennis toe in een authentieke situatie? Welke vaardigheden moeten worden ontwikkeld om de taak goed te kunnen uitvoeren?

Stap 7: Reflectie en Metacognitie

Op welke manier reflecteren de kinderen op de essentiële vraag, op de uitvoering van de taak (taken) en op de manier waarop dit project hun denken heeft beïnvloed of veranderd?

Theorie & Praktijk

Gedurende de dag vertalen we vernieuwende onderwijsmodellen en inzichten in een praktisch ontwerp-template waarmee je voortaan al je onderwijs kunt vormgeven.

Opbrengst en Materialen

Je gaat niet alleen naar huis met je ontworpen project maar je ontvangt ook een map vol generieke tools en werkvormen die je direct in je praktijk kunt gebruiken.

Wat kun je van deze dag verwachten?

Fase 1: De Vonk Overslaan

We kunnen bijvoorbeeld denken aan activiteiten waarbij we de leerlingen confronteren met hun ‘digitale zelf’. Wat gebeurt er als je de klas binnenkomt en vraagt: “Als ik jouw TikTok- of YouTube-geschiedenis bekijk, zie ik dan wie jij écht bent?” Of misschien komen de kinderen wel met het idee dat ze op school heel anders zijn dan thuis. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen ‘maskers’ te laten versieren: de buitenkant is wat de klas ziet, de binnenkant is wat alleen zijzelf weten. Een prikkelende startvraag kan zijn: “Als je al je herinneringen zou verliezen, ben je dan nog steeds dezelfde persoon?”

Fase 2: Wat is al bekend?

In deze fase willen we de misconceptie aanpakken dat identiteit vaststaat (“zo ben ik nu eenmaal”). We kunnen denken aan een werkvorm als de ‘Identiteits-Ui’, waarbij kinderen op de buitenste schillen hun uiterlijk en hobby’s zetten, en steeds dieper graven naar hun waarden en dromen. Misschien komen de kinderen wel met de gedachte dat hun identiteit bepaald wordt door hun kleding of de groep waar ze bij horen. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te laten nadenken: “Welk deel van jou blijft over als je die kleding of die vrienden niet meer zou hebben?”

Stap 3: Het Kompas bepalen (De Leerdoelen)

De kern van deze fase is het inzicht dat identiteit een puzzel is die nooit af is. We kunnen denken aan het leerdoel: De leerling begrijpt dat je identiteit gevormd wordt door een combinatie van je afkomst, je keuzes en de mensen om je heen. Misschien komen de kinderen wel met het inzicht dat ze door een nieuwe sport of een nieuwe vriend veranderd zijn. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen de vaardigheid ‘zelfreflectie’ aan te leren: hoe herken je de invloeden van buitenaf op jouw eigen ‘binnenkant’?

Stap 4: Graven in de diepte

We gaan onderzoeken welke krachten aan ons trekken. We kunnen denken aan een onderzoek naar ‘nature vs. nurture’ op kindermaat: wat heb je van je ouders (genen) en wat heb je geleerd? Of misschien komen de kinderen wel met het onderwerp ‘groepsdruk’ en sociale media. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen advertenties of profielen van influencers te laten ontleden: welke identiteit proberen zij aan jou te ‘verkopen’? Laat hen ontdekken hoe ook de plek waar je opgroeit (cultuur) bepaalt wat jij ‘normaal’ vindt aan jezelf.

Stap 5: Het Leren zichtbaar maken

Hoe monitor je het denken over zoiets abstracts? We kunnen bijvoorbeeld denken aan een wekelijkse stelling waarbij leerlingen fysiek een plek in de klas innemen (eens/oneens). Misschien komen de kinderen wel met genuanceerde argumenten die laten zien dat hun denken groeit. Dan kun je daar mooi op inspelen door feedback te geven op hun argumentatie: “Ik hoor dat je nu zegt dat je mening veranderd is door wat Sanne zei; dat laat zien dat je identiteit in beweging is!” Gebruik een procesmuur waar leerlingen ‘identiteits-puzzelstukjes’ toevoegen die ze gaandeweg ontdekken.

Stap 6: De Meesterproef

Nu mogen ze hun begrip laten zien in een authentiek product. We kunnen denken aan een prestatietaak waarbij ze een ‘Tijdcapsule voor mijn 18-jarige zelf’ maken. In plaats van alleen foto’s, moeten ze een audio-opname of brief toevoegen waarin ze uitleggen welke waarden ze nu belangrijk vinden en waarom. Of misschien komen de kinderen wel met het idee om een ‘Levend Museum’ te maken, waarin ze een voorwerp presenteren dat symbool staat voor een cruciaal onderdeel van hun vorming. Dan kun je daar mooi op inspelen door hen te laten verwoorden: “Zonder dit voorwerp/deze ervaring, was ik nu iemand anders geweest, omdat…”

Stap 7: Terugkijken in de spiegel

Leren over identiteit stopt nooit. We kunnen bijvoorbeeld denken aan de reflectievraag: “Welk deel van jouw identiteit heb je dit project zelf ‘gekozen’ en welk deel was er al?” Misschien komen de kinderen wel met de krachtige conclusie dat ze meer invloed hebben op wie ze worden dan ze eerst dachten. Dan kun je daar mooi op inspelen door de transfer te maken naar de toekomst: “Wie hoop je dat er over tien jaar in de spiegel kijkt?”