Creatief Denken
‘Oh nee, ik ben helemaal niet creatief!’. Een veelgehoorde overtuiging, ook bij leraren. In deze tweedaagse training doorbreken we de mythe dat creativiteit een aangeboren talent is en maken we het hanteerbaar voor de dagelijkse praktijk. Creatief denken is geen toevalstreffer, maar het resultaat van een bewust vormgegeven proces en een stimulerende houding van de leraar. En het mooie is: IEDEREEN kan deze superpower leren!
Inhoud Dag 1
Dag 1
De eerste dag staat in het teken van het begrijpen van het creatieve brein en de cruciale rol van de leraar als facilitator van een veilig denkklimaat.
De Basishouding van het Creëren.
- De Basisprincipes: We verkennen de fundamentele principes van creatief denken, met een sterke nadruk op het scheiden van genereren en evalueren. Je leert hoe je ‘patroondenken’ herkent en doorbreekt bij jezelf en je leerlingen.
- De Houding van de Leraar: We duiken in het minimaliseren van negatief denken. Hoe reageer je op een ‘vreemd’ idee? Je oefent met het ontwikkelen van evenwichtige reacties die ideeën als startpunt zien in plaats van eindstation.
- Wie is Creatief? (Het 4C-model): We bespreken hoe ‘mini-c’ (het persoonlijke leerproces) de basis vormt voor alle hogere vormen van creativiteit. Dit onderbouwt onze visie dat rijk onderwijs voor álle kinderen essentieel is.
Creatief Denken in de Praktijk
De middag maken we een begin met de vertaalslag naar de praktijk. Hoe kun je het creatief denkvermogen al vanaf vier jaar aanspreken en ontwikkelen?
Creatief Denken Activiteiten Planner
We gaan actief aan de slag met de Creatief Denken Activiteitenplanner. Dit is een krachtig hulpmiddel om verschillende lagen van het creatieve proces te ontsluiten, van het genereren van een enorme hoeveelheid ideeën (vloeiendheid) tot het bedenken van totaal nieuwe concepten (originaliteit).
Tijdens deze sessie verkennen we diverse ‘taakstarters’ die je helpen om voorbij de voor de hand liggende antwoorden te kijken. We gaan niet alleen in op het bedenken van alternatieven, maar oefenen ook met:
Flexibiliteit: Hoe switch je tussen verschillende categorieën en invalshoeken?
Uitwerking: Hoe voeg je details toe om een basisidee te verrijken?
Nieuwsgierigheid en Verbeelding: Jezelf de ‘wat als’-vragen stellen die leiden tot echte innovatie.
Risico nemen: Je durven uitspreken en je ideeën blootstellen aan kritiek.
Of je nu een nieuw soort vervoermiddel ontwerpt of een klassiek verhaal naar de toekomst verplaatst, het doel is om je mentale lenigheid te vergroten.
Routeplanner Creativiteit.
De routeplanner biedt verschillende wegen om creativiteit te stimuleren: het maken van innovatieve producten, het aanleren van een gestructureerd probleemoplossend proces, het gebruik van activerende taal en het inzetten van specifieke strategieën zoals brainstormen en mindmapping om kinderen buiten de kaders te laten denken.
Als leraar ontdek je hoe je deze routes direct vertaalt naar je eigen praktijk:
Productie: Begeleid kinderen bij het maken van prototypes of verhalen vanuit nieuwe perspectieven.
Proces: Gebruik stappenplannen om kinderen van een probleem naar een innovatieve oplossing te leiden.
Taal: Prikkel de verbeelding door werkwoorden als ‘ontwerp’ of ‘fantaseer’ centraal te stellen.
Strategie: Zet tools in zoals mindmapping om complexe vraagstukken met kinderen te ontrafelen.
Inhoud Dag 2
Dag 2
Op de tweede dag gaan we dieper in op de systematiek van het creatieve proces en hoe je de voortgang van leerlingen borgt.
Denkstrategieën
Divergentie en Convergentie in Balans: We besteden uitgebreid aandacht aan beide fasen. Je krijgt strategieën voor een brede zoektocht (divergent) én voor een gerichte, positieve selectie van de beste opties (convergent).
Het Creatieve Klimaat
We leggen jouw eigen klas langs de meetlat van de tien dimensies voor een creatieve omgeving. Hoe staat het met de ‘ideetijd’, de humor en de ruimte voor debat? Je maakt een concreet actieplan om conflict te minimaliseren en uitdaging te maximaliseren.
Werken met DenkTank
DenkTank is een creatief denkspel dat ontworpen is om een explosie van ideeën in de klas te veroorzaken. In dit spel vormen kinderen hun eigen ‘denktank’: een groepje experts dat samenwerkt om oplossingen te bedenken voor uiteenlopende problemen en uitdagende vragen. Het doel is simpel maar effectief: door het uitvoeren van opdrachten verdienen de kinderen ‘lampjes’, symbolen voor hun vindingrijkheid, die worden bijgehouden op een speciale Ideeënkaart.
De kern van het materiaal draait om het trainen van het creatieve vermogen. Kinderen worden uitgedaagd om eerst divergent te denken (zoveel mogelijk opties en wilde ideeën genereren zonder oordeel) en vervolgens convergent te denken (de beste en meest relevante opties selecteren en uitwerken). De opdrachten variëren in moeilijkheidsgraad, van het bedenken van twintig nieuwe functies voor een liniaal tot het ontwerpen van een futuristisch computerspel of een innovatieve leermachine.
We gaan het spel samen spelen en bespreken de rol van de leraar, het stellen van realistische eisen en ervaren hoe krachtig het is om samen nieuwe ideeën te verzinnen. Alle materialen van DenkTank zijn onderdeel van de tweedaagse en krijg je na afloop mee naar huis.
Evalueren en Zichtbaar Maken
Creativiteit wordt vaak gezien als iets ongrijpbaars of subjectiefs, waardoor het lastig lijkt om de voortgang van leerlingen in kaart te brengen. Om creatief denken een serieuze plek in het curriculum te geven, maken we tijdens deze training gebruik van de leerlijn creatief denken en handelen. Deze leerlijn dient als een concreet kompas waarmee we abstracte vaardigheden vertalen naar observeerbaar gedrag in de klas.
We focussen hierbij op de vier kerncomponenten van creatief denken:
Vloeiendheid: Het vermogen om in korte tijd een grote hoeveelheid ideeën te genereren.
Flexibiliteit: De vaardigheid om vanuit verschillende invalshoeken naar een probleem te kijken en moeiteloos te wisselen tussen denkcategorieën.
Originaliteit: Het talent om met ongebruikelijke, unieke of echt nieuwe oplossingen te komen die buiten de gebaande paden liggen.
Uitwijding (Elaboratie): De discipline en creativiteit om een basisidee verder te verfijnen, te verrijken met details en uit te werken tot een tastbaar resultaat.
Je leert hoe je deze vaardigheden niet alleen herkent, maar ook hoe je ze objectief kunt waarderen zonder het creatieve proces te remmen. We staan stil bij procesgerichte evaluatie: hoe geef je feedback die aanzet tot méér creativiteit? Je ontdekt hoe je de ‘leeropbrengst’ van een open opdracht zichtbaar maakt voor zowel de leerling, de ouders als de inspectie.
In plaats van alleen naar het eindproduct te kijken, leer je te observeren hoe een kind tot een oplossing komt. Door gebruik te maken van de indicatoren uit de leerlijn, kun je gericht interveniëren en elk kind – van de voorzichtige denker tot het begaafde natuurtalent – uitdagen om een volgende stap te zetten in hun creatieve ontwikkeling. Zo wordt creativiteit een meetbaar en essentieel onderdeel van het leerproces van álle kinderen.
Praktische opbrengst in elk onderdeel
In elk programmaonderdeel doe je één of meer activiteiten én krijg je praktische materialen waarmee je direct aan de slag kunt in jouw eigen praktijk: tools, formats, werkvormen en voorbeeld-aanpassingen. Je loopt niet weg met alleen inspiratie, maar met concrete stappen voor morgen.
Over de trainer
Minka Dumont heeft 25 jaar lesgegeven, waarvan de laatste 15 jaar aan kinderen met kenmerken van begaafdheid. Ze is ECHA Specialist in Gifted Education en vanuit de ervaring in de plusklassen ontstond haar visie op onderwijs: geen aanpassingen in het reguliere onderwijs voor begaafden maar ‘begaafd onderwijs’ voor alle kinderen. Hiervoor schrijft ze lesmaterialen en is een bevlogen en enthousiaste trainer met passie voor rijk en eigenwijs onderwijs.
Dag 1
09.00 – 09.30 uur: Inloop
09.30 -10.00 uur: Inleiding
10.00 -10.45 uur: Basishouding van Creëren 1
10:45 -11.00 uur: Pauze
11:00 -12.15 uur: Basishouding van Creëren 2
12.15 -13.15 uur: Lunch
13.15 -14.30 uur: Creatief Denken in de praktijk
14.30 -14.45 uur: Pauze
14:45 -16.30 uur: Vertaling naar eigen (les)praktijk
Dag 2
09.00 – 09.30 uur: Terugblik dag 1
09.30 -10.00 uur: Introductieactiviteit
10.00 -10.45 uur: Denkstrategieën ervaren.
10:45 -11.00 uur: Pauze
11:00 -12.15 uur: Het Creatieve Klimaat
12.15 -13.15 uur: Lunch
13.15 -14.30 uur: Werken met DenkTank
14.30 -14.45 uur: Pauze
14:45 -16.30 uur: Evalueren en Zichtbaar Maken
Creatief Denken
Datum: vrij 22 en za 23 januari 2027
Prijs: €595,-
Doelgroep: Primair Onderwijs – Iedereen die een onderwijsrol met kinderen vervult: leraren regulier onderwijs, plusklasbegeleiders, begaafdheidsspecialisten, onderwijsvernieuwingsscholen etc.